Πρόβλεψη εκλογικού αποτελέσματος

ΝΔ   25-27
ΠΑΣΟΚ   17-18
ΣΥΡΙΖΑ   14-15
ΚΚΕ   11-12
Καμμένος   7-8
ΔΗΜΑΡ   6-6.5
Χρυσή Αυγή   4.5-5
Οικολόγοι   3+
ΛΑΟΣ    3-
ΔΗ.ΣΥ.   2-2.5
ΑΝΤΑΡΣΥΑ  1.5-2
Δράση/ΦΙΣ   1-1.5
ΟΧΙ-ΕΠΑΜ <1
Κοινωνική Συμφωνία <0.5
Το ΠΑΣΟΚ καταρρέει στη Β'Αθηνών και γενικά σε περιοχές που έχουν αγριέψει πολύ τα πράγματα
Η ΝΔ έχει την πιο φυσιολογική κατανομή ψήφων πανελλαδικά εκτός από την Κρήτη όπου εξαφανίζεται
ΣΥΡΙΖΑ πολύ δυνατός σε Α-Β' Αθήνας και Πειραιά, έχει πρόβλημα σε Θράκη και παραδοσιακά δικομματικά κάστρα (Λακωνία, Ευρυτανία, Καστοριά κ.ο.κ.)
ΚΚΕ τη γνωστή του κατανομή. Χαμηλά σε Κρήτη-Θράκη, ψηλά σε Θεσσαλία-Νησιά
Καμμένος πολύ δυνατός στην Β'Αθηνών, πρόβλημα στην επαρχία
ΔΗΜΑΡ έχει πρόβλημα στην Αθήνα και σε περιοχές που έχουν αγριέψει τα πράγματα. Δυνατή σε Θράκη, Θεσσαλονίκη (όπου έχει πάρει όλα τα στελέχη από τον ΣΥΡΙΖΑ).
Χρυσή Αυγή θριαμβεύει σε Α'Αθήνας, Β'Πειραιά, Πελοπόννησο, Ε.Τ ενστόλων, περιοχές απόστρατων, Εύβοια. Μεγάλα προβλήματα σε Κρήτη, Θράκη και μικρές πόλεις
Η ΑΝΤΑΡΣΥΑ δεν υπάρχει στην επαρχία, όπως και η ΔΡΑΣΗ.
ΔΗΣΥ πολύ ψηλά στην Κρήτη, έχει πρόβλημα στη Β.Ελλάδα.
Κοινωνική Συμφωνία θα εμφανιστεί μόνο σε Α'Θεσσαλονίκης και Α-Β'Αθήνας


  

Χρυσή Αυγή - μια εκ του κοινοβουλίου νομιμοποίηση

- Θα μπουν και θα ξεσκεπάζουν σκάνδαλα
- Θα ταρακουνηθεί το σύστημα
- Θα βοηθάνε τον κόσμο στις γειτονιές

Έχω μιλήσει με 3 ανθρώπους που θα ψηφίσουν Χρυσή Αυγή σε αυτές τις εκλογές, ενώ γνωρίζω και άλλους τόσους από τον "ευγενή" χώρο του Αθηναϊκού σκακιού. Κανείς από την πρώτη κατηγορία δεν προχώρησε σε ξενοφοβικό λόγο για να δικαιολογήσει την επιλογή του αυτή - και αυτό μου έκανε μεγάλη εντύπωση. Η Χρυσή Αυγή μαζεύει ψήφους από πολύ ετερόκλιτες ομάδες πληθυσμού και για πολύ πιο ποικίλους λόγους από αυτούς που θα φανταζόμασταν. Ψήφο διαμαρτυρίας, δεξιά ψήφο τιμωρίας προς τη ΝΔ - όσο κομμάτι της άφησε ο Καμμένος, νεανική ψήφο - προχώ και αλήτικη υποτίθεται. Και αν δεν έχουμε κάποιο απρόοπτο μέχρι την Κυριακή - κάποια δολοφονία του λάθος ανθρώπου για παράδειγμα - τη Βουλή που θα προκύψει στις 7/5 θα την "κοσμούν" νεοναζί. Ενδιαφέρον θα έχει βέβαια να δούμε ποιοι θα εκλεγούν τελικά καθώς λόγω της διασποράς αυτής δε νομίζω πως θα επιτύχει η οργάνωση να σταυροδοτήσει αυστηρά αυτούς που θα ήθελε. Ας παρακάμψουμε τις δύσκολες στιγμές που θα ζήσουμε - και κυρίως που θα ζήσουν οι μετανάστες συμπολίτες μας την Κυριακή τη νύχτα στους δρόμους του κέντρου της Αθήνας - και ας προσπαθήσουμε να φανταστούμε την μετεκλογική κοινοβουλευτική Χρυσή Αυγή.

Και εδώ υπάρχουν σοβαρές δυσκολίες. Μπορούμε να φανταστούμε αυτούς τους τύπους στα τηλεοπτικά πάνελ να παίζουν με τους κανόνες του συστήματος των ΜΜΕ? Ή μέσα στη Βουλή να συμπεριφέρονται σύμφωνα με το πρωτόκολλο? Θα τολμήσω να πω πως ναι! Θεωρώ πως θα δούμε μια πιο ήπια Χρυσή Αυγή μετά τις εκλογές και ίσως το σκληρό κομμάτι της - αυτό του δρόμου - όντας πια ισχνή μειοψηφία σε σχέση με τον αριθμό των ψηφοφόρων της οργάνωσης, να φεύγει και να δημιουργεί μια ομάδα κρούσης που ως όπλο στρατολόγησης θα κατηγορεί τους γραβατοφορεμένους της Βουλής σαν προδότες. Γιατί αν συνεχίσουν σε δημόσιο πλέον βήμα όπως το πηγαίνουν κατά τη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου, το σύστημα - ναι ακόμα κι έτσι όπως έχει καταντήσει σήμερα - θα επιλέξει τους εισαγγελείς επιδιδόμενο ταυτόχρονα σε καταμέτωπη προπαγανδιστική επίθεση εναντίον τους. Εκτιμώ πως η Χρυσή Αυγή έχει χάσει κατά τη διάρκεια αυτών των δύο εβδομάδων προεκλογικής περιόδου παραπάνω από 1% του ποσοστού της. Σε μια κανονική προεκλογική περίοδο ενάμιση μήνα μπορεί και να μην άντεχε πάνω από το 3%. Όπως και να χει το ζήτημα Χρυσή Αυγή είναι η μαύρη σελίδα αυτών των κατά τα άλλα πολύ διασκεδαστικών εκλογών.

Κόμματα, διαχωρισμοί, συνεργασίες, διασπάσεις

Πριν 10 μέρες είχα πολλές σκόρπιες σκέψεις για το ζήτημα των εκλογών αυτών. Στην πορεία δυσκολεύτηκα αρκετά τόσο επειδή είναι πολύ ρευστό το σκηνικό όσο και λόγω της επικαιρότητας. Αμυγδαλέζα, οροθετικές εκδιδόμενες γυναίκες που διαπομπεύονται με πρόσχημα τη δημόσια υγεία, η Εθνική Τράπεζα που ακυρώνει τις κάρτες ανάληψης πελατών της και άλλα πολλά που μπορεί να μη σχετίζονται άμεσα με τις εκλογές και τα κόμματα που συμμετέχουν σε αυτές αλλά επηρεάζουν σαφώς τη στάση που κρατάει κάποιος μπροστά στις εκλογές και το ενδεχόμενο μετεκλογικό τοπίο.

Αλλά ας πάμε στα κόμματα. Όπως έγραψα στο προηγούμενο ποστ και νομίζω πως είναι προφανές στον καθένα που δε φοράει παρωπίδες, τα διάφορα δίπολα - παλιά ή καινούρια - που επιστρατεύονται για να διαχωρίσουν τις πολιτικές δυνάμεις δεν έχουν και πολύ νόημα σήμερα. Θα έλεγα μάλιστα πως είναι μάλλον επικίνδυνο να σκέφτεται και να αναλύει κανείς μέσω αυτών. Ο άξονας αριστεράς-δεξιάς είναι ένα αστείο απολίθωμα του παρελθόντος όπως και να το δει κανείς. Άλλωστε, "Το αριστερό σου αφεντικό πατίνι σε έχει κάνει και ύστερα σου λέει πως φταίνε οι Αμερικάνοι" αλλά όχι μόνο γι αυτόν το διαχρονικό λόγο. Πώς μπορεί να είναι αριστερό ένα κόμμα για παράδειγμα που θεωρεί την ομοφυλοφιλία κουσούρι, ή ένα άλλο να φιλοξενεί ανθρώπους στα ψηφοδέλτιά του που θεωρούν τις διαδηλώσεις ενοχλητικές ή τέλος - για να μην κατηγορηθώ για μεροληψία - ένα τρίτο να οδύρεται στη βουλή πως "αφελληνίσατε τον ΟΤΕ!" και να καίει σημαίες του Βελγίου (sic) αντιστεκόμενο στην αγορά του OTE από την Deutsche Telekom. Σωστές ή λάθος οι παραπάνω απόψεις (κατά τη γνώμη μου λάθος φυσικά), το σίγουρο είναι πως δεν ταιριάζουν στην παραδοσιακή έννοια του αριστερού. Κακά τα ψέμματα μετά το 1989 - όποια άποψη και να έχει κανείς για το ανατολικό μπλοκ και τη Σοβιετική Ένωση - το τί εστί δεξιά και τί αριστερά είναι πολύ θολό.

Έχουμε και τον φιλελευθερισμό - πολύ δημοφιλής καραμέλα τόσο από τους θιασώτες του όσο και από τους επικριτές του. Φιλελεύθεροι ήταν αυτοί που το Δεκέμβρη του 2008 ζητούσαν την παρέμβαση του στρατού - από την άλλη ο ΣΥΡΙΖΑ είναι αυτός που παραδοσιακά υποστηρίζει τις ιδιαίτερες κοινωνικές ομάδες, αν χαρακτηρίσεις όμως ως φιλελεύθερο τον μέσο οπαδό του θα βγάλει καντήλες. Θα μου πείτε η λέξη φιλελευθερισμός πια χρησιμοποιείται μόνο στα οικονομικά. Και εκεί όμως οι αντιφάσεις είναι έντονες. Η σχολή του Σικάγο μιλάει και για αρνητική φορολογία, για κουπόνια εκπαίδευσης και περίθαλψης και αυτά ένας νεοφιλελεύθερος του σήμερα τα θεωρεί κρατισμό, ενώ τα τελευταία χρόνια οι φιλελεύθεροι είναι αυτοί που προκαλούν αυτήν την τεράστια φορολογική λαίλαπα για να συνεχίζουν να ταΐζουν ένα δημόσιο χρέος-μαύρη τρύπα. Η έννοια της ελεύθερης αγοράς αντιφάσκει με τα κλειστά σύνορα, αφού η σκληρή στάση στο μεταναστευτικό αποτελεί πολύ έντονη παρέμβαση των κρατών στη λειτουργία της οικονομίας - για προφανέστατους λόγους που κανείς όμως δεν αναφέρει στα περισπούδαστα τηλεοπτικά πάνελ.

Το δίπολο όμως που κυριαρχεί στη χώρα αυτό τον καιρό είναι μεταξύ μνημονιακών και αντιμνημονιακών. Θαρρείς και το μνημόνιο ήταν ένα ουρανοκατέβατο οικονομικίστικο κατασκεύασμα που μας ήρθε από το πουθενά λόγω κακής διαχείρισης. Τεράστιες αντιφάσεις βρίσκουμε και εδώ. Από τραγελαφικές περιπτώσεις τύπου Καζάκη που η οικονομική του ανάλυση τον οδήγησε στους κόλπους της... εκκλησίας, τον Καμμένο που το πολιτικό του πρόγραμμα είναι πιο φιλομνημονιακό από αυτό του ΠΑΣΟΚ ή τον ΣΥΡΙΖΑ που προσπαθώντας να αποκρούσει τις κατηγορίες για "Αλβανοποίηση" αρχίζει και ψελλίζει αστειότητες περί 3ετούς αναβολής πληρωμών όταν όμως οι άλλοι μιλάνε για επαναδιαπραγμάτευση (π.χ. η ΔΗΜΑΡ) σπεύδει να τους σαρκάσει, θαρρείς και μια 3ετής αναβολή πληρωμών μπορεί να προέρθει με διαφορετικό τρόπο. Η ουσία είναι πως καμία πολιτική δύναμη δεν τολμάει σε μια τόσο σύντομη προεκλογική περίοδο να περιγράψει πώς ακριβώς θα είναι τα πράγματα με το μνημόνιο, το Ευρώ, την ΕΕ και το ΔΝΤ ή από την άλλη χωρίς αυτά. Κανείς δεν τολμάει να πει πως αυτά πάνε μαζί, δε διαχωρίζονται και πως είτε καταλήξουμε στη μία κατάσταση είτε στην άλλη θα είμαστε υποχρεωμένοι να πάμε με αυτές τις επιλογές για δεκαετίες.

Θα επιχειρήσω έναν αρκετά αυθαίρετο διαχωρισμό όπως και μερικές μετεκλογικές προβλέψεις. Μέσα στο μυαλό μου οι πολιτικές δυνάμεις χωρίζονται σε στατικές και δυναμικές. Τις στατικές τις θεωρώ πολιτικά τελειωμένες και πιστεύω πως θα κάνουν ό,τι περνάει από το χέρι τους για τη διατήρηση της παρούσας κατάστασης γιατί οποιαδήποτε άλλη θα τις εξαφανίσει από το χάρτη. Εδώ τοποθετώ το ΚΚΕ, το ΠΑΣΟΚ, τη ΝΔ και το ΛΑΟΣ. Αυτοί πιστεύω πως θα μείνουν ως έχουν και στην πραγματικότητα αυτά που λένε και θα λένε από δω και μπρος είναι άνευ σημασίας. Για το ΠΑΣΟΚ και τη ΝΔ μάλιστα πιστεύω πως αν σε κάποια φάση χάσουν την εξουσία και άρα την πρωτοφανή υποστήριξή τους από τα ΜΜΕ θα διαλυθούν αμέσως. Δεν έχουν τοπικές οργανώσεις, ούτε οικονομικούς πόρους αν φύγουν από τη μέση αυτοί που τους τα σπρώχνουν γιατί έχουν να λαμβάνουν στα πλαίσια της διαχείρισης της εξουσίας. Το ΛΑΟΣ τζόγαρε και έχασε με την κυβέρνηση Παπαδήμου ενώ δε θα είναι πια ο εκφραστής της ακροδεξιάς μετά την 6η Μαΐου. Ενώ το ΚΚΕ είναι αδύνατον εξ ορισμού να αλλάξει. Όντως λοιπόν θεωρώ πως βρισκόμαστε στο τέλος της μεταπολίτευσης αφού οι 3 πυλώνες της δεν μπορούν να ανταπεξέρθουν στις εξελίξεις.

Στα δύσκολα τώρα. Κοιτώντας τα ψηφοδέλτια των υπολοίπων πιστεύω πως κανείς τους δε θα καταφέρει να αποφύγει διασπάσεις. Ο ΣΥΡΙΖΑ θα χάσει το αριστερίστικο κομμάτι του μόλις κληθεί να διαχειριστεί τα μεγάλα ποσοστά του, η ΔΗΜΑΡ πιστεύω ότι θα έχει πολύ ανομοιογενή κοινοβουλευτική ομάδα, κομμάτι της οποίας θα περάσει σχετικά γρήγορα στο στρατόπεδο της συγκυβέρνησης που θα προκύψει, ενώ ένα άλλο βλέποντας τον ΣΥΡΙΖΑ απαλλαγμένο από τα γκρουπούσκουλα που κουβαλάει, θα επιχειρήσει να ξανάρθει σε επαφή μαζί του, ο Καμμένος δε μπορεί να με πείσει πως μπορεί να παραμείνει στο σκηνικό τόσο δυνατός ενώ η Χρυσή Αυγή θα διασπαστεί σε εθνικιστές του σουγιά και εθνικιστές της γραβάτας γιατί με το προφίλ που έχει σήμερα δε μπορεί να σταθεί σε δημόσιο βήμα. Τέλος, πιστεύω πως θα προκύψει και ένα κόμμα στα πρότυπα των Ευρωπαίων Φιλελευθέρων που μπορεί να βρει στελέχη από τη ΔΗΣΥ, τη ΔΡΑΣΗ, τη Φιλελεύθερη Συμμαχία, ακόμα και τη ΔΗΜΑΡ ή τους Οικολόγους και θα προτείνει μια λογική διαχείριση των πραγμάτων με τη βοήθεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΔΝΤ. Ριψοκίνδυνες οι προβλέψεις αλλά αλλιώς τί νόημα θα είχε. Το ότι βραχυπρόθεσμα θα έχουμε μια συγκυβέρνηση ΠΑΣΟΚ-ΝΔ με όσες τσόντες χρειαστούν από δίπλα είναι προφανές, αλλά οι κοινωνικές συνθήκες θα είναι τέτοιες που δε θα μπορεί να σταθεί - ειδικά με το πολιτικό προσωπικό που θα έχει, πάνω-κάτω το ίδιο που έχουμε φάει στη μάπα τόσα χρόνια.

Η δική μου άποψη - που έχει παρατεθεί πολλάκις στο παρόν ιστολόγιο - δεν έχει αλλάξει. Συνεχίζω να θεωρώ την παραμονή στην ΕΕ καταστροφική και δεν πιστεύω πως μια πολιτική επαναδιαπραγμάτευσης θα έχει κάποιο αποτέλεσμα. Θεωρώ άκρως ουτοπικό να ελπίζει κανείς στη  βοήθεια του Ολάντ αύριο και του SPD μεθαύριο. Η Ευρώπη αργά ή γρήγορα θα αναγκαστεί να λύσει το πρόβλημα Ελλάδα με σκληρό τρόπο. Ή εναλλακτικά να βουλιάξει κάτω από μια ενδημική κρίση χρέους σε όλη την περιφέρειά της. Ο πολιτικός χώρος από τον οποίο προέρχομαι έχει την αποχή από τις εκλογές ως βασική και πάγιά του θέση. Αυτή τη φορά ακούγονται και άλλες φωνές - κυρίως προς υποστήριξη του ΣΥΡΙΖΑ (χωρίς αυταπάτες όπως χαρακτηριστικά λέγεται) ή ακόμα και της ΑΝΤΑΡΣΥΑ (παρά τις εχμ.. πολιτισμικές διαφορές). Φυσικά οι εκλογές δεν είναι παρά μια στιγμή μέσα σε μια κατάσταση που απαιτεί από όσους θεωρούν εαυτούς πολιτικοποιημένα όντα συνεχή επαγρύπνηση και δράση. Το σίγουρο είναι πως κάποτε στο μέλλον θα κληθούμε να απαντήσουμε στην ερώτηση "Εσύ τί έκανες το 2012?". Ελπίζω οι περισσότεροι από μας να μην ντρεπόμαστε για την απάντησή μας.

Προς τις εκλογές Ι

Υπάρχουν πολλοί τρόποι να αναλύσει κανείς και να τοποθετήσει σε άξονες ή καρτεσιανά σχήματα το σύνολο ή μέρος των πολιτικών δυνάμεων που διεκδικούν την ψήφο αυτών που διατηρούν πολιτικά δικαιώματα σε αυτή τη χωρά στις εκλογές που θα γίνουν στις 6 Μαΐου. Δεξιά-αριστερά, μνημονιακοί-αντιμνημονιακοί, κρατιστές-φιλελεύθεροι, μεταρρυθμιστές και μη, υπεύθυνοι-ουτοπιστές και συνδυασμοί τέτοιων ταξινομήσεων, όπως το πολυσυζητημένο - τουλάχιστον στο διαδίκτυο - καρτεσιανό σύστημα αξόνων στο οποίο οριζοντίως ορίζεται η τοποθέτηση στον άξονα δεξιάς-αριστεράς και καθέτως η τοποθέτηση σε έναν εξίσου θολό κατά τη γνώμη μου άξονα, εξουσιαστής-φιλελεύθερος (με την κλασσική έννοια του φιλελευθερισμού), όπως στο http://www.politicalcompass.org αλλά και σε μια ελληνική εκδοχή του που αποπειράται να τοποθετήσει και τα ελληνικά κόμματα στο σχήμα αυτό.

Εκτός από αυτά τα σχήματα που μπορεί κάποιος να χρησιμοποιήσει - πάντα με μια δόση σκεπτικισμού -  για να κατανοήσει το τί συμβαίνει, καλό θα ήταν να λάβει υπόψην του και δύο ακόμα στοιχεία. Το πρώτο αφορά όσους κατοίκους αυτής της χώρας στερούνται πολιτικών δικαιωμάτων και το δεύτερο έχει να κάνει με την ατζέντα της προεκλογικής περιόδου, μια ατζέντα που εδώ και πολλά χρόνια διαμορφώνεται αποκλειστικά από τα πλήρως ελεγχόμενα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Αυτή είναι η πρώτη προεκλογική περίοδος κατά την οποία αυτά τα δύο στοιχεία συνδυάζονται - για ευνόητους λόγους - και έτσι στην ατζέντα μπαίνει πρώτο-πρώτο το ζήτημα των λεγόμενων "λαθρομεταναστών". Στην πραγματικότητα, η διαχείριση ενός συνόλου ανθρώπων που στερούνται πολιτικά δικαιώματα και κάθε τρόπο παρέμβασης στα πολιτικά πράγματα. Καλούμαστε οι έχοντες δικαίωμα ψήφου να επιλέξουμε βάση του πώς πρέπει να αντιμετωπιστούν αυτοί οι άνθρωποι από το ελληνικό κράτος. Σαν να μιλάμε για την αντιμετώπιση ενός φυσικού φαινομένου όπως οι σεισμοί και οι πυρκαγιές. Όλο αυτό δείχνει και το νόημα ενός αιτήματος μέρους της αριστεράς για νομιμοποίηση όλων των κατοίκων αυτής της χώρας, όπως και το γιατί η κυριαρχία το απορρίπτει χωρίς δεύτερη σκέψη παρότι θα είχε και κάποιες πολύ ευνοϊκές γι αυτήν - κυρίως στον οικονομικό-λογιστικό τομέα - συνέπειες. Η τυχόν δυνατότητα αυτών των ανθρώπων να επιλέξουν - έστω και μέσω της ψήφου - τις κατευθύνσεις της μεταναστευτικής πολιτικής θα αφαιρούσε τη δυνατότητα στο κυρίαρχο σύστημα να χρησιμοποιήσει αυτό το ζήτημα τοποθετώντας το στην κορυφή της προεκλογικής ατζέντας, βγάζοντας έτσι από τη μέση μια σειρά θεμάτων προς συζήτηση που θα ήταν πολύ δυσάρεστα γι αυτήν.

Σε επόμενα αρθράκια μέχρι τις εκλογές θα επιχειρήσω να γράψω τις σκέψεις μου πάνω στα εξής:

1. Στατικά κόμματα εναντίον δυναμικών κομμάτων (συνεργασίες και διασπάσεις μετά την 6η Μαΐου)
2. Χρυσή Αυγή - μια εκ του κοινοβουλίου νομιμοποίηση
3. Ένα φάντασμα πλανιέται πάνω από τη χώρα - το φάντασμα της ακυβερνησίας
4. Η οικονομική ζωή. Ρευστότητα, κατοικία, ατομικές επιχειρήσεις.

Kindle, γεράματα και... Ριζοσπάστης!

Έφτασε το πλήρωμα του χρόνου να πάρω και εγώ έναν σύγχρονο e-book reader. Είχα ένα bebook πρώτης γενιάς στο οποίο για να διαβάσει κανείς έπρεπε να έχει υπομονή και θέληση. Κατάφερα να τελειώσω ένα μυθιστόρημα - του Joseph O Neill - και κάτι feeds πριν το παρατήσω τελείως. Τον τελευταίο καιρό έχω δει καμιά δεκαριά φορές στο Μετρό e-book readers σε χρήση. Ο μέσος χρήστης τους είναι άνδρας - δεν έχω πετύχει ακόμα γυναίκα με e-book reader αν και γενικά στα μέσα μαζικής μεταφοράς οι γυναίκες διαβάζουν περισσότερο από τους άνδρες - 30-40 ετών και αρκετά κυριλές. Εκπληρώνοντας δύο από τα τρία κριτήρια ταξίδεψα χθες με το Kindle μου - παρεμπιπτόντως πήρα την έκδοση με οθόνη αφής - προς το αεροδρόμιο για να πετάξω στο Πασχαλινό μου καταφύγιο. Και ήδη από την πρώτη μέρα χρήσης, είδα δύο αλλαγές σε σχέση με την π.KT (προ Kindle Touch) ζωή μου. Καταρχήν, δεν αγόρασα κανένα έντυπο - εφημερίδα, περιοδικό ή βιβλίο - από το αεροδρόμιο!! Ξένα βιβλία δεν αγόρασα γιατί μπορώ να τα βρω πειρατικά ή τέλος πάντων πολύ φθηνότερα για το Kindle, τις εφημερίδες τις έχω κόψει γενικά και από περιοδικά πια πολύ λίγα με συγκινούν. Ψάχνω να βρω κάπου στην Ελλάδα το "Paris Review" χωρίς επιτυχία - όμως τώρα σκέφτομαι τη συνδρομή στην ψηφιακή εκδοσή του. Το Wire από την άλλη πωλείται στην Πολιτεία στη μισή τιμή. Το καινούριο unfollow δε βγήκε ακόμα. Το δεύτερο περιστατικό (που σηματοδοτεί τη δεύτερη αλλαγή) συνέβη στο λεωφορειάκι που μας πάει από την πύλη στο αεροσκάφος. Μου πιάσαν τη κουβέντα!

"...... αυτό?". Γυρνάω και την κοιτάζω. Μια κοπελίτσα γύρω στα 20, ομορφούλα. Δεν έχω ακούσει φυσικά όλη την ερώτηση αλλά αφού μου δείχνει το Kindle με το χέρι της, υποθέτω πως ρωτάει γι αυτό. "e-book reader" της λέω. Ακόμα δεν έχω μπει στο τρυπάκι να συζητήσω μαζί της, κυρίως γιατί διαβάζω ένα ενδιαφέρον σημείο το οποίο θέλω να τελειώσω πριν φτάσουμε στο αεροπλάνο και ανά πάσα στιγμή μπορεί να έρθει η κυρία που περιμένουμε για να συμπληρωθεί η λίστα των επιβατών. "Δεν το έχω ξαναδεί". Παραξενεύτηκα. Δεν το έχει ξαναδεί και δεν έχει ακούσει και τίποτα. "Σαν το ipad είναι απλά με διαφορετική τεχνολογία οθόνης" είπα. Όταν όμως η λέξη ipad δεν είχε τα προσδοκώμενα αποτελέσματα και το ύφος της παρέμεινε γεμάτο απορία ενώ ρωτούσε "Και πως δουλεύει ακριβώς?" το πήρα απόφαση και άρχισα να της εξηγώ. e-ink, amazon, βιβλία από torrents. 2-3 λεπτά αργότερα και ενώ όπως κάθε nerd που σέβεται τον εαυτό του σχεδίαζα να περάσω στο Calibre και στις έννοιες του DRM, του reverse-engineering, του Mobi format, των Turing-Machines, του PDP-11 και ποιος ξέρει τί άλλο και πιο προσεκτικά πλέον άρχισα να τη χαζεύω και να δω πως θα αντιδράσει σε όλα αυτά, με κεραυνοβόλησε με την επόμενη ερώτησή της. Δεν ήταν κάτι που δε θα περίμενε κανείς, μια φυσιολογική ερώτηση ήταν. Υπήρχε όμως ένα πρόβλημα. Μου μιλούσε στον πληθυντικό!

Νομίζω πως είναι η πρώτη φορά που κάποιος ενήλικος - εξαιρούνται γιατροί, δικηγόροι και δημόσιοι υπάλληλοι κατά τη διάρκεια άσκησης των "καθηκόντων" τους - μου απευθύνει το λόγο στον πληθυντικό. Μόνο κάτι ταλαντούχα παιδάκια στα σκακιστικά τουρνουά το κάνουν και όταν σε κοπανήσουν μια φορά πάνω στη σκακιέρα και τους το πεις και συ, το σταματάνε κάποια στιγμή και τα περισσότερα το γυρνάνε στο "ρε μαλάκα, παίξε φου θήτα 5, τι πίπες παίζεις?". Στην προκειμένη δεν έφταιγε σίγουρα το ντύσιμό μου (τα γνωστά σκονισμένα κουρέλια), το μη-χτένισμα μου ή ο τρόπος που της μιλούσα. Όταν λοιπόν με ρώτησε "Τί διαβάζετε?" σκέφτηκα (και ελπίζω ακόμα) πως έφταιγε το Kindle. Μεγαλίστικο το γκατζετάκι? Η απάντηση "Το Ex-Libris, Confessions of a common reader της Anne Fadiman" πέτυχε αυτό που φαντάζεστε. Έκοψε τη συζήτηση. Εδώ θα μπορούσε να τελειώσει η ιστορία μας, να γυρνούσα εγώ στην Fadiman, να έκλεινα τα ραντάρ και τέλος. Όμως σχεδόν αμέσως μόλις έστρεψα το βλέμμα μου στο Kindle, είδα με την άκρη του ματιού μου να βγάζει κάτι και να διαβάζει και αυτή. Ναι, σωστά μαντέψατε από τον τίτλο του παρόντος. Διάβαζε τον Ριζοσπάστη!

Μετά από αυτό φυσικά άρχισα να βλέπω το όλο πράγμα σαν κοινωνικό πείραμα. Μπήκα στο αεροπλάνο εγώ και αυτή αμέσως πίσω μου. "Γεια σας, χρόνια πολλά" μου λέει η αεροσυνοδός. "Καλό ταξίδι" λέει σε αυτή, "Καλή Ανάσταση" στον επόμενο. Έτσι, όταν - όπως γίνεται πάντα σε αυτές τις περιπτώσεις - ήρθε να κάτσει δίπλα μου αφού είχαμε διπλανές θέσεις δεν έχασα την ευκαιρία και έπαιξα το τελευταίο μου χαρτί. "Εσένα δεν σου είπε χρόνια πολλά επειδή κουβαλάς τον Ριζοσπάστη?". Συγγνώμη δηλαδή, έχετε ακούσει καλύτερη pickup line από αυτή? "Ε.... Τί σχέση έχει?" είπε. Έλεος!! "Αστειεύομαι" είπα εγώ και αν εξαιρέσεις ένα "γεια" κατά την αποβίβαση αυτή ήταν η τελευταία κουβέντα που ανταλλάξαμε. Το τέλος της μεταπολίτευσης επιβεβαιώθηκε όταν κάποια στιγμή άφησε το Ριζοσπάστη - και ένα άρθρο για τη ΒΦΛ - και έβγαλε ένα καθρεφτάκι και άρχισε να βάφεται. Σε απόγνωση πλέον και νοιώθοντας τον κόσμο όπως τον ξέρω να καταρρέει γύρω μου, επέστρεψα πια σε φουλ ταχύτητες στην Fadiman. Την τελείωσα την ίδια μέρα και την επόμενη ένα του Scott Douglas.

2666 - Ένα βιβλίο, μία παρουσίαση

Αναγκάστηκα να περάσω σε εχθρικό έδαφος. Το Free Thinking Zone είναι ένα καινούριο βιβλιοπωλείο το οποίο δεν το είχα πάρει χαμπάρι γιατί βρίσκεται από την άλλη πλευρά των συνόρων, στο γειτονικό Κολωνάκι. Και μάλιστα στην αρχή ενός πεζόδρομου κάθετου στη Σκουφά που φιλοξενεί μερικά από τα πιο κακόγουστα μαγαζιά της Αθήνας. Σε τέτοιες περιπτώσεις μπαίνεις ανάμεσα στα βιβλία για να σκοτώσεις την ώρα σου μέχρι να αρχίσει η εκδήλωση. Πηγαίνω πολύ σπάνια σε παρουσιάσεις βιβλίων. Στις λίγες περιπτώσεις που παρουσιάζεται κάτι ενδιαφέρον, δεν μπορώ να σκεφτώ τί θα αποκόμιζα παραπάνω από το να ψάξω στο διαδίκτυο πληροφορίες για το βιβλίο και το συγγραφέα του. Άλλες φορές πάλι, υπάρχει κάποιος στο πάνελ που αποφεύγω συστηματικά. Αλλά αυτή τη φορά, οι ομιλητές μου ήταν συμπαθείς, η ζωή του συγγραφέα ένα μυστήριο, ο Κρίτων Ηλιόπουλος ένας μεταφραστής που θαυμάζω απεριόριστα από τότε που είχα την ευτυχία με το "Χαιρετίσματα στο θείο" να ανακαλύψω τον Τσαβαρία και το βιβλίο προς παρουσίαση ένα συγκλονιστικό κείμενο, μια γροθιά στο στομάχι. Όλα αυτά σε συνδυασμό με το γεγονός πως τη συγκεκριμένη έκδοση δεν την έχω διαβάσει, αφού έχω διαβάσει την αγγλική έκδοση της Picador, ήταν ισχυροί λόγοι για να με βγάλουν από την πολιτισμική όαση των Εξαρχείων.

Η εκδήλωση δεν άρχισε καλά, αφού αναφέρθηκε το άχαρο ζήτημα της τιμής του βιβλίου. Ακούγοντας τον ιδιοκτήτη των εκδόσεων Άγρα, ήταν αδύνατο να μη μου έρθει στο μυαλό ένα σύνθημα που κοσμεί τους τοίχους της γειτονιάς μου - "Όταν απολύουν στον Άγρα, κλαίει ο Νίτσε?". Η έκδοση είναι ακριβή, δε χωράει καμία αμφιβολία γι αυτό. Η έκδοση είναι ακριβή όταν συζητάς την τιμή της με τους όρους αυτούς που έθεσε ο κύριος Πετσόπουλος. Γιατί κάλλιστα θα μπορούσε κανείς να του υπενθυμίσει πως η έκδοση της Picador τιμάται κάτω από τα 9 Ευρώ, ενώ η πιο φθηνή τιμή στην οποία μπορεί να βρει κανείς το 2666 των εκδόσεων Άγρα είναι στα 33. Τα βιβλία στην Ελλάδα είναι ακριβά και στην παρούσα οικονομική συγκυρία πανάκριβα. Είναι λίγο δύσκολο ίσως να το αντιληφθούν αυτό άνθρωποι που λαμβάνουν συνεχώς δωρεάν νέα βιβλία - δικαίως, λόγω της θέσης και του έργου τους.

Πολύ ενδιαφέροντα τα όσα είπε ο Κρίτων Ηλιόπουλος. Οι επιλογές που καλείται να κάνει ένας μεταφραστής είναι ένα πολύ σημαντικό θέμα συζήτησης και γενικά οι μεταφραστές στην Ελλάδα αντιμετωπίζονται ως courier. Κανείς δε δίνει την πρέπουσα σημασία. Από την άλλη κάποιοι όπως εγώ συχνά αγοράζουν βιβλία λόγω μεταφραστή - και λόγω εκδότη - αγνοώντας πολλές φορές τον συγγραφέα αυτού που επιλέγουν. Με αυτόν τον τρόπο έχω βρει πολλά διαμάντια. Μου έκανε εντύπωση που δεν αναφέρθηκε ένα από αυτά τα διαμάντια. Η "Μαύρη Φιλολογία" (Filosofia y Letras) του De Santis από τις εκδόσεις opera σε μετάφραση Κρίτωνα Ηλιόπουλου θυμίζει Bolano, έναν πιο ωμό και πιο άγουρο Bolano. Όποιος ακούσει τον Ηλιόπουλο να μιλάει για ένα βιβλίο που μετάφρασε μπορεί εύκολα να διακρίνει το πάθος του για το έργο. Εδώ δε μιλάμε για διεκπεραιωτή, ο Ηλιόπουλος συν-γράφει τα βιβλία, λειτουργεί σαν ένας έμπιστος πολυμήχανος βοηθός του συγγραφέα.

Οι αναγνώσεις μέσα από τα βιβλία που παρουσιάζονται γενικά μου προκαλούν ανία. Έχω δει δεκάδες παρουσιάσεις συγγραφέων στο youtube από το κανάλι Authors@Google και προτιμώ αυτές στις οποίες ο καλεσμένος συνομιλεί με το κοινό (π.χ. Neal Stephenson) και όχι αυτές που αποτελούνται κυρίως από αναγνώσεις (π.χ. Paul Aster). Στην περίπτωση του 2666 όμως είχαμε έναν άριστο αναγνώστη - τον Δημήτρη Μαρωνίτη - και συν τοις άλλοις μου δόθηκε η ευκαιρία να τεστάρω τον εαυτό μου στο αν θα μπορέσει να θυμηθεί το αντίστοιχο αγγλικό απόσπασμα σε κάθε περίπτωση. Επιλέχτηκαν κραυγαλέα αποσπάσματα - όπως είναι λογικό άλλωστε - και έτσι μπόρεσα να θυμηθώ τα αντίστοιχα αγγλικά σημεία. Και εκεί φάνηκε και η μαγεία της μετάφρασης σε τέτοιο βαθμό που πρέπει οπωσδήποτε να διαβάσω και την ελληνική έκδοση κάποια στιγμή. Ο Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης απολαυστικός όπως πάντα, ασχέτως αν συμφωνεί ή διαφωνεί κανείς μαζί του, χαρακτήρισε το βιβλίο ως μια όαση φρίκης στη μέση μιας ερήμου ανίας. Λογοτεχνικά αυτό μπορεί να ισχύει. Δύσκολα μπορεί κανείς να σκεφτεί κάποιο βιβλίο των τελευταίων χρόνων που να επηρεάζει τόσο τον συναισθηματικό κόσμο του αναγνώστη με αυτόν τον τρόπο. Από την άλλη, η ζωή γύρω μας είναι πολύ σκληρή. Και η επικαιρότητα προσβλητική. Όπως προσβλητικό ήταν και το βιβλίο που δέσποζε πίσω από τον κύριο Μαρωνίτη κατά τη διάρκεια της ανάγνωσης του 2666. Με ένα καρτελάκι που έγραφε "Το Free Thinking Zone προτείνει άφοβα" γύρω του, μας ατένιζε περήφανος ο "Άτλας που επαναστάτησε". Με το τέλος, τσίμπησα τα διηγήματα του Μπολάνιο και κατηφόρισα προς φιλικότερα εδάφη.

30/03/2012

"Rethink Athens, ξανασκέψου την Αθήνα" γράφει η διαφήμιση απέναντί μου. Κάθομαι δεξιά παράθυρο στη φορά του συρμού - σε μία από τις καλύτερες θέσεις δηλαδή για πρωί εργάσιμης καθημερινής. Ανοίγω το βιβλίο. ¨Πώς τελειώνει ο κόσμος". Η Μαρία Ξυλούρη είναι μικρότερη από μένα. Πρώτα το έπαθα βλέποντας ποδόσφαιρο αυτό. Κάποια στιγμή οι παίκτες άρχισαν να είναι πιο μικροί από μένα. Μετά στο σκάκι. Τώρα και στους συγγραφείς. Ένας από τους ήρωες του βιβλίου δεν έχει βαφτιστεί, ήταν άθεοι οι γονείς του. Και οι δικοί μου άθεοι ήταν. Παντρεύτηκαν σε εκκλησία και με βάφτισαν. Ήταν στα τελευταία χρόνια πριν ο πολιτικός γάμος φτάσει στα μέρη του "Πατρίς-Θρησκεία-Οικογένεια". Όταν γεννήθηκα ο Πέτρος Ευθυμίου υμνούσε τα ένοπλα κινήματα στα αμφιθέατρα. Πάλι πετάνε οι σκέψεις μου σαν σε παραλήρημα. Γυρνάω στο βιβλίο και στον Ορέστη. Δυστυχώς δε μπορώ να διαβάζω πια κανονικά στο μετρό. Πάνε οι εποχές του καρβουνιάρη Αθήνα-Ξάνθη που φεύγανε δυόμιση μυθιστορήματα. Ζαλίζομαι αμέσως. Αλλά οι 2-3 σελίδες είναι αρκετές για να περάσει το τεστ το βιβλίο. Ήδη 12 ώρες μετά που γράφω αυτό το σημείωμα έχω φτάσει στο Φώτη. Αλλά στο τρένο μέσα δε μπορώ. Αμπελόκηποι-Δουκίσσης Πλακεντίας και κουράζομαι, με τον ΟΣΕ δε θα έφτανα ούτε στον Άγιο Στέφανο πια. Ξανασηκώνω το βλέμμα.

"Ας ξανα-σκεφτούμε την Αθήνα, Ευρωπαϊκός Αρχιτεκτονικός Διαγωνισμός με τη χορηγία του Ιδρύματος Ωνάση" και την... υποστήριξη του Υπουργείου Περιβάλλοντος, του Υπουργείου Μεταφορών, του Δήμου Αθηναίων, της Περιφέρειας. Του Παπακωνσταντίνου δηλαδή, του Βορίδη, του Καμίνη, του Σγουρού που ενέκρινε τρία στρατόπεδα συγκέντρωσης στην Αττική. Ξανα-σκέφτομαι την Αθήνα λοιπόν... Γυρνάω στο βιβλίο. Μάλλον στο Δεκέμβρη του 2008 βρισκόμαστε. Ξανα-σκέφτομαι τον Δεκέμβρη τώρα. Και οι του Δεκέμβρη μάλλον ξανα-σκέφτονται την Αθήνα αυτές τις μέρες. Τον τελευταίο καιρό προσπαθώ συνεχώς να φανταστώ τί να σκέφτονται κάποιοι άλλοι. Αυτοί που πηγαίνανε στις συναυλίες όταν παίζανε οι Τρύπες. Αυτοί που παντρεύτηκαν με πολιτικό γάμο το 1982. Αυτοί που ήταν στο Αν την περασμένη Παρασκευή. Αυτοί που κερνούσαν ο ένας τον άλλον το βράδυ της 11ης Σεπτεμβρίου του 2001 στην πλατεία Εξαρχείων. Αυτή η κυρία δίπλα μου που διαβάζει τα Νέα. Αυτοί που θα πληρωθούν μαζί μου σήμερα το μισθό του Ιανουαρίου. Αυτοί που θα πάνε την Πέμπτη στην παρουσίαση του 2666.

9 ώρες αργότερα ξανανοίγω το βιβλίο περιμένοντας το λεωφορείο στη στάση απέναντι από την εκκλησία. Κάθεται μια κυρία δίπλα μου. Χτυπάνε οι ηλεκτρικές καμπάνες. Ο ήχος φτάνει από μπροστά και δεξιά. Το δεξί μου αυτί τρίζει. Εδώ και χρόνια έχει μια βλάβη από τις συναυλίες και τα ακουστικά. Το βουλώνω. Σταματάνε. Με την άκρη του ματιού μου πιάνω το βλέμμα της. Μετά από δύο λεπτά ξαναρχίζουν. Εσπερινός ή ό,τι στο διάολο είναι αυτό που γίνεται γύρω στις 7 το απόγευμα. Ξαναβουλώνω το δεξί αυτί. Μόλις τελειώνει με ρωτάει η κυρία αν περιμένω ώρα το λεωφορείο. Είμαι σίγουρος πως ήταν στη στάση πριν από μένα. Τα μούσια την ξεγέλασαν και νομίζει πως είμαι ξένος? Μουσουλμάνος ίσως? Αυτό θα εξηγούσε τη δυσφορία μου στις καμπάνες? Της απαντώ. Ξαναβυθίζομαι στο βιβλίο και όταν έρχεται το λεωφορείο αυτή δεν είναι εκεί. Ψάχνω τριγύρω μήπως έχει πάει στο ψιλικατζίδικο για να της φωνάξω να έρθει. Δεν τη βρίσκω. Ούτε στο λεωφορείο μπορώ να διαβάσω πια.

Παίρνω το Athens Review of Books από το σταθμό του Μετρό. Σαραμάγκου, Χομπσμπάουμ και σαλόνι ένα κατηγορώ προς την πέρα της ΔΗΜΑΡ αριστερά. Αντιφάσεις. Και αυτοί που πήγαιναν στις Τρύπες ούτε μια απεργία δεν κάνουν. Αυτοί που παντρεύτηκαν με πολιτικό γάμο το 1982 τρέμουν να βγουν έξω μην τους κλέψουν οι Πακιστανοί. Αυτοί που πληρώθηκαν μαζί μου το μισθό Ιανουαρίου μάλλον ευγνωμοσύνη νοιώθουν. Αντιφάσεις. Γι αυτούς που θα πάνε στην παρουσίαση του 2666 δεν ξέρω. Ξέρω όμως πως δε θα την βγάλουμε καθαρή αν συνεχίσουμε έτσι.